██████╗ ███████╗████████╗██╗██████╗ ███████╗██████╗ ██╗ █████╗
██╔══██╗██╔════╝╚══██╔══╝██║██╔══██╗██╔════╝██╔══██╗██║██╔══██╗
██████╔╝█████╗ ██║ ██║██████╔╝█████╗ ██║ ██║██║███████║
██╔══██╗██╔══╝ ██║ ██║██╔═══╝ ██╔══╝ ██║ ██║██║██╔══██║
██║ ██║███████╗ ██║ ██║██║ ███████╗██████╔╝██║██║ ██║
╚═╝ ╚═╝╚══════╝ ╚═╝ ╚═╝╚═╝ ╚══════╝╚═════╝ ╚═╝╚═╝ ╚═╝
- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b- `b
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
Basilio (nome)
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
top
mwawBasilio è un nome proprio di persona italiano maschilecite-ref-crusca-1-0[1]cite-ref-behind-2-0[2].
Contents
• Varianti
• Persone
• Note
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Varianti
Varianti in altre lingue
• Antico slavo ecclesiastico: Василии (Vasilii)cite-ref-6[6]
• Ipocoristici: Васко (Vasko)cite-ref-behind-2-2[2]
• Ipocoristici femminili: Василка (Vasilka)cite-ref-femm-7-0[7]
• Ceco: Bazil
• Croato: Bazilije
• Finlandese: Pasicite-ref-behind-2-3[2]
• Femminili: Basiliecite-ref-llewellyn-8-0[8]
• Greco moderno: Βασιλειος (Vasileios)cite-ref-behind-2-6[2], Βασίλης (Vasilīs)cite-ref-behind-2-7[2]
• Femminili: Βασιλικη (Vasilikī)cite-ref-femm-7-1[7]
• Ipocoristici femminili: Κικη (Kikī)cite-ref-femm-7-2[7]
• Ipocoristici: Bazcite-ref-llewellyn-8-3[8]
• Femminili: Basiliacite-ref-crusca-1-4[1]
• Lettone: Basilijs, Bazīlijs
• Lituano: Basilijus, Bazilijus
• Ipocoristici: Васко (Vasko)cite-ref-behind-2-10[2]
• Femminili: Василија (Vasilija)cite-ref-femm-7-3[7]
• Medio inglese: Basilcite-ref-llewellyn-8-4[8]
• Portoghese: Basílio
• Femminili: Vasilicacite-ref-femm-7-6[7]
• Femminili: Василија (Vasilija)cite-ref-femm-7-7[7]
• Slovacco: Bazil
• Sloveno: Bazilij
• Tedesco: Basilius
• Femminili: Василина (Vasylyna)cite-ref-femm-7-8[7]
Origine e diffusione
Continua il nome greco Βασιλειος (mw1qBasileios), latinizzato in mw1gBasiliuscite-ref-behind-2-20[2], che vuol dire "regio", "regale"cite-ref-crusca-1-5[1]cite-ref-llewellyn-8-8[8]cite-ref-etimo-9-3[9]cite-ref-santi-10-0[10], dal termine βασιλευς (mw6wmw7abasileus), cioè "re", titolo che veniva usato dagli mw7qimperatori bizantinicite-ref-behind-2-21[2]cite-ref-etimo-9-4[9]cite-ref-11[11]. mw-gEtimologicamente, βασιλευς è di origine ignota, forse un prestito da qualche linguaggio dell'mw-wAsia Minorecite-ref-etimo-9-5[9] (anche se alcune fonti propongono una composizione dai lemmi greci βασις, mwaqabasis, "base", "fondamento", e λαος, mwaqelaos, "popolo"cite-ref-12[12]).
Il nome entrò nell'uso in ambiti mwaqscristiani, specie in quelli mwaqworientali, grazie alla figura di mwaq0Basilio Magno, mwaq4dottore della Chiesacite-ref-behind-2-22[2]. Sempre grazie a Basilio Magno l'uso del nome continuò durante il mwarmMedioevo ma curiosamente, in quel periodo, in mwarqInghilterra, era più diffuso nella forma femminile mwaruBasilia che in quella maschile mwaryBasilcite-ref-llewellyn-8-9[8]. In italiano moderno è sporadicamente usata anche la forma Vassili, perlopiù dalla minoranza mwarsslovena, e rappresenta un adattamento delle varie forme mwarwslave.
Onomastico
L'mwasconomastico si festeggia generalmente in memoria di san mwasgBasilio Magno, mwaskvescovo di Cesarea e mwasodottore della Chiesa, commemorato il mwass2 gennaio nel mwaswcalendario romano generale (il mwas014 giugno in edizioni prima del 1969)) e il mwas41º gennaio dalla mwas8Chiesa ortodossacite-ref-santi-10-1[10]cite-ref-santi2-14-0[14]. I santi e beati con questo nome sono comunque molto numerosi, e tra questi si possono ricordare, alle date seguenti:
• mwaxa26 aprile, mwaxesan Basilio, mwaxivescovo di Amasea e martirecite-ref-basileo-3-1[3]cite-ref-18[18]
• mwaa41º luglio, san Basilio di Kasino, padre di san mwaa8Macario di Kaljazin, ricordato con la moglie Irenecite-ref-santi2-14-10[14]
• mwaco22 settembre, santa Basilia, martire a Romacite-ref-20[20]
• mwaee25 dicembre, san Basileo, martire a Roma assieme a san Giovinocite-ref-22[22]
Persone
Storia antica
• mwagkBasilio di Ancira, vescovo e santo bizantino
• mwagsBasilio di Ostrog, vescovo e santo montenegrino
• mwag0Basilio I di Russia, Gran Principe di Mosca
• mwag8Basilio II di Russia, Gran Principe di Mosca
• mwaheBasilio III di Russia, Gran Principe di Mosca
• mwahmBasilio IV di Russia, Zar di Russia
• mwahuBasilio il Benedetto, santo russo
• mwahcBasilio I il Macedone, mwahgimperatore bizantino e santo
• mwahoBasilio Apocapa, generale bizantino
• mwahwBasilio Argiro il Mesardonite, generale bizantino
• mwah4Basilio Boioannes, generale bizantino
• mwaiaBasilio II Bulgaroctono, imperatore bizantino
• mwaiiBasilio Magno, vescovo e santo greco antico
Storia moderna
• mwaiyBasilio Amati, scrittore italiano
• mwaigBasilio Brollo, religioso, presbitero e missionario italiano
• mwaioBasilio Cascella, pittore italiano
• mwaiwBasilio Focaccia, ingegnere, accademico e politico italiano
• mwai4Basilio Gorga, religioso italiano
• mwajaBasilio Pompilj, cardinale italiano
• mwajiBasilio Puoti, grammatico, lessicografo e critico letterario italiano
• mwajqBasilio Reale, poeta e psicoanalista italiano
Variante Basil
• mwajkBasil Davidson, storico britannico
• mwajsBasil Dearden, regista, sceneggiatore e produttore cinematografico britannico
• mwaj0Basil Hume, cardinale e arcivescovo cattolico britannico
• mwaj8Basil Liddell Hart, storico, militare e giornalista britannico
• mwakeBasil Lubbock, navigatore e scrittore britannico
• mwakmBasil L. Plumley, militare statunitense
• mwakuBasil Poledouris, compositore statunitense
• mwakcBasil Rathbone, attore britannico
• mwakkBasil Spence, architetto britannico
Variante Vasil
• mwak4Vasil Evstatiev Aprilov, scrittore e patriota bulgaro
• mwalaVasil Drumev, scrittore bulgaro
• mwaliVasil Evtimov, cestista bulgaro naturalizzato francese
• mwalqVasil Kolarov, politico bulgaro
• mwalyVasil Levski, rivoluzionario bulgaro
• mwalgVasil Radoslavov, politico bulgaro
Variante Vasile
• mwal0Vasile Aaron, poeta rumeno
• mwal8Vasile Aftenie, vescovo cattolico rumeno
• mwameVasile Alecsandri, poeta, scrittore e politico rumeno
• mwammVasile Luca, politico rumeno
• mwamuVasile Lupu, sovrano moldavo
• mwamcVasile Pârvan, storico ed epigrafista rumeno
• mwamkVasile Patilineț, politico rumeno naturalizzato tedesco
• mwamsVasile Pogor, poeta e politico rumeno
Variante Vasilij
• mwanaVasilij Demut-Malinovskij, scultore russo
• mwaniVasilij Džugašvili, generale russo
• mwanqVasilij Erošenko, scrittore, anarchico ed esperantista russo
• mwanyVasilij Kandinskij, pittore russo
• mwangVasilij Lanovoj, attore russo
• mwanoVasilij Mitrochin, militare e agente segreto sovietico
• mwanwVasilij Petrov, fisico russo
• mwan4Vasilij Romanov, membro della famiglia Romanov
• mwaoaVasilij Safonov, pianista, compositore e direttore d'orchestra russo
• mwaoiVasilij Smyslov, scacchista russo
• mwaoqVasilij Surikov, pittore russo
• mwaoyVasilij Žukovskij, poeta, scrittore, drammaturgo, critico e traduttore russo
Altre varianti
• mwaooBasilius Besler, farmacista e botanico tedesco
• mwaowVasyl' Mychajlovyč Ivančuk, scacchista ucraino
• mwao4Vasil' Kiryenka, ciclista su strada e pistard bielorusso
• mwapaPasi Koskinen, cantante finlandese
• mwapiVasilije III Petrović-Njegoš, principe-vescovo di Montenegro
• mwapqVasilīs Spanoulīs, cestista greco
• mwapyVasilīs Torosidīs, calciatore greco
• mwapgBasilius Valentinus alchimista tedesco
Il nome nelle arti
• Basil è un personaggio del film Disney del 1986 mwapwmwap0Basil l'investigatopo.
• mwap8Basil Fawlty è un personaggio della serie televisiva mwaqamwaqeFawlty Towers.
• Basil Hallward è un personaggio de mwaqmmwaqqIl ritratto di Dorian Gray.
• Vasyl' Petrovyč Holoborod'ko è il protagonista della serie televisiva ucraina mwaqymwaqcServitore del popolo.
• Cuoco Basilio è un personaggio della serie tv mwaqkmwaqoMelevisione.
Note
cite-note-crusca-11. ↑ mwarsmwarwAccademia della Crusca,mwar0 p. 605.
cite-note-behind-22. ↑ mwau0(mwau4mwau8EN) mwavamwaveBasil (1), su mwaviBehind the Name. mwavmURL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-basileo-33. ↑ mwavsmwavwmwav0Basileo, su mwav4Santi, beati e testimoni. mwav8URL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-basile-44. ↑ mwawmmwawqmwawuBasile, su mwawySanti, beati e testimoni. mwawcURL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-basilia-55. ↑ mwaxemwaximwaxmBasilia, su mwaxqSanti, beati e testimoni. mwaxuURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-66. ↑ mwaxk(mwaxomwaxsEN) mwaxwmwax0Vasilii, su mwax4Behind the Name. mwax8URL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-femm-77. ↑ mwazm(mwazqmwazuEN) mwazymwazcVasilija, su mwazgBehind the Name. mwazkURL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-etimo-99. ↑ mwa18(mwa2amwa2eEN) mwa2imwa2mBasil, su mwa2qOnline Etymology Dictionary. mwa2uURL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-santi-1010. ↑ mwa28mwa3amwa3eBasilio, su mwa3iSanti, beati e testimoni. mwa3mURL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-1111. ↑ Su βασιλευς è basato direttamente un altro nome proprio, Βασιλευς (mwa3cBasileus), latinizzato in mwa3gBasileus, da cui viene l'italiano "Basilèo", che è generalmente considerato una variante di Basilio (cfr. mwa3kmwa3oAccademia della Crusca,mwa3s p. 605)
cite-note-1212. ↑ mwa38mwa4aDe Grandis,mwa4e p. 64.
cite-note-1313. ↑ mwa4u(mwa4ymwa4cEN) mwa4gmwa4kBasil (2), su mwa4oBehind the Name. mwa4sURL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-santi2-1414. ↑ mwa6kmwa6omwa6sSanti e beati di nome Basilio, su mwa6wSanti, beati e testimoni. mwa60URL consultato il 12 gennaio 2014.
cite-note-1515. ↑ mwa7e(mwa7imwa7mEN) mwa7qmwa7uBlessed Basil Anthony Marie Moreau, su mwa7yCatholicSaints.info. mwa7cURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-1616. ↑ mwa7s(mwa7wmwa70EN) mwa74mwa78Saint Basil of Bologna, su mwa8aCatholicSaints.info. mwa8eURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-1717. ↑ mwa8u(mwa8ymwa8cEN) mwa8gmwa8kSaint Basil of Parion, su mwa8oCatholicSaints.info. mwa8sURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-1818. ↑ mwa88(mwa9amwa9eEN) mwa9imwa9mSaint Basileus of Amasea, su mwa9qCatholicSaints.info. mwa9uURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-1919. ↑ mwa9k(mwa9omwa9sEN) mwa9wmwa90Saint Basilia of Rome, su mwa94CatholicSaints.info. mwa98URL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-2020. ↑ mwa-mmwa-qmwa-uSanta Basilia, su mwa-ySanti, beati e testimoni. mwa-cURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-2121. ↑ mwa-s(mwa-wmwa-0EN) mwa-4mwa-8Saint Basilmwa-i, su mwa-oCatholicSaints.info. mwa-sURL consultato il 18 gennaio 2012.
cite-note-2222. ↑ mwa-8mwbaamwbaeSanti Giovino e Basileo, su mwbaiSanti, beati e testimoni. mwbamURL consultato il 18 gennaio 2012.
Bibliografia
• citerefcruscaAccademia della Crusca, Dizionario della lingua italiana - Volume VII, Padova, Tipografia della Minerva, 1830.
• citerefdegrandisVito Maria De Grandis, Dizionario etimologico-scientifico delle voci italiane di greca origine, Stamp. francese, 1824.
• citerefllewellynK. M. Sheard, Llewellyn's Complete Book of Names, Llewellyn Publications, 2011, ISBN 0-7387-2368-1.
Altri progetti
Altri progetti
• Wikizionario
• Wikimedia Commons
• Wikizionario contiene il lemma di dizionario «Basilio»
• Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Basilio